نخستین بازی‌های کامپیوتری تعاملی

اولین بازی‌های کامپیوتری تعاملی در دهه ۱۹۵۰ میلادی بر روی کامپیوترهای عظیم‌الجثه‌ای به‌اندازه یک دیوار پدیدار شدند؛ مانند بازی «برتیِ مغز»[1] اثر دکتر جوزف کیتس (۱۹۵۰، تورنتو) و بازی «نمرود»[2] ساخته دکتر جان بنت و ریموند استوارت ویلیامز (۱۹۵۱، بریتانیا). این دستگاه‌ها در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی دانشگاهی توسعه‌یافته بودند و بازی‌هایی مانند «دوز»[3] را اجرا می‌کردند؛ آن‌ها به‌جای مانیتورهای واقعیِ دارای گرافیک، از لامپ‌های کوچک استفاده می‌کردند. بازی «OXO» یا همان «دوز»[4] ساخته دکتر الکساندر داگلاس (۱۹۵۲، بریتانیا)، نسخه‌ای غیر انیمیشنی از بازی دوز بود که بر روی یک مانیتور با لامپ پرتو کاتدی برای کامپیوتر «ادساک»[5] نمایش داده می‌شد. هر یک از این بازی‌ها سطحی از تعامل با کامپیوتر را فراهم می‌کردند، اما اضافه شدن عنصرِ «گرافیک متحرک» بود که درنهایت منجر به شکل‌گیری مفهوم یک بازی ویدئویی واقعی شد.

تنیس برای دو نفر[6]: فیزیکدان هسته‌ای آمریکایی به نام ویلیام هیگینباتام[7] ،  به‌عنوان کسی که اولین بازی ویدئویی را طراحی کرد شناخته می‌شود. این بازی در ۱۸ اکتبر ۱۹۵۸ در نمایشگاه عمومی رونمایی شد . این بازی بر روی یک اسیلوسکوپ پنج اینچی کوچک(نمایشگر تک‌رنگ دایره‌ای) نمایش داده می‌شد و توسط دو کنترل‌گر آلومینیومی سفارشی، بازی می‌شد. این بازی در سال ۱۹۵۹ میلادی بر روی یک صفحه بزرگ‌تر و با متغیرهای مختلف نظیر تنیس روی ماه(گرانش کمتر) و تنیس روی مشتری(گرانش زیاد) توسعه یافت.

جنگ فضایی[8]: استیو راسل، معروف به «اسلاگ»، در دوران تحصیل خود در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) با کمک همتایانش ــ که به‌طور جمعی با نام باشگاه مدل راه‌آهن تک شناخته می‌شدند ــ کار بر روی یک بازی تعاملیِ نبرد فضایی را آغاز کرد.در بازی جنگ فضایی برای کامپیوتر PROGRAMMED DATA PROCESSOR-1 (PDP-1) کنترل‌گرهایی طراحی شد که اولین کنترل‌گرهای سیمی برای بازی‌های ویدئویی هستند. این بازی در دانشگاه استنفورد و دانشگاه یوتا پیاده‌سازی شد و اولین بازی ویدئویی است که در مکان‌های مختلف بازی شد.

فضای کامپیوتری[9]:  نسخه سکه‌ای بازی جنگ فضایی ، فضای کامپیوتری بود. حدود ۱۵۰۰ نسخه از این بازی به فروش رفت. باوجود پیچیدگی برای افراد متوسط این بازی اولین بازی ویدئویی سکه‌ای و اولین بازی است که توسعه اقتصادی یافت. این ماشین شش دکمه داشت: موشک، پرتاب، چرخش به راست، چرخش به چپ.

مگناوکس ادیسه[10]

مفهوم کنسول بازی خانگی اولین بار توسط راف بائر[11] –مهندس الکترونیک- مطرح شد. در سال ۱۹۷۲ مگناوکس اولین سازنده سیستم بازی خانگی جهان شناخته شد. در سپتامبر ۱۹۷۲ این کنسول باقیمت ۹۹.۹۵ دلار آغاز به کارکرد. شامل ۱۲ بازی روی شش کارت بازی، دو کنترل‌گر، امکان اتصال به تلویزیون، تجهیزات بازی، دستورالعمل استفاده و شش باتری C برای شارژ سیستم و یک مبدل AC اختیاری برای استفاده به‌جای باطری بود. توانایی گرافیکی محدود به تعدادی مربع‌های سفید و یک خط عمودی بر زمینه سیاه بود. بنابراین بازی‌ها پوشش پلاستیکی داشتند که بر صفحه تلویزیون می‌چسبید(با جریان الکتریسیته ثابت) تا هر بازی ظاهری خاص یابد. کنترل‌گرها شامل دکمه‌های مسطح بودند که برای قرار گرفتن روی سطوح صاف مثل میز قهوه‌خانه مناسب بودند. هر کنترل‌گر سه دستگیره[12] داشت: یک دستگیره در راست و دو دستگیره در چپ که شامل یک دستگیره کوچک بود که از دستگیره بزرگ‌تر بیرون زده است. دستگیره راست به بازیکن اجازه می‌داد که نقطه صفحه را به شکل عمودی حرکت دهد و دستگیره چپ این کار را در جهت افقی انجام می‌داد. دستگیره کوچک‌تر امکان اعمال تعداد محدودی کنترل‌های انگلیسی بر نقطه کنترل‌شده توسط کنسول را می‌داد( مانند خم کردن توپ پینگ‌پونگ در تنیس روی میز). بالای دسته کنترلی یک دکمه ریست وجود داشت که درواقع بازی را ریست نمی‌کرد بلکه عملکردهای خاص بازی را ریست می‌کرد مثل از نو کردن نقطه‌های بازی. علاوه بر این دو کنترل اضافی بر بدنه اصلی دستگاه بود که یکی برای تنظیم خط مرکزی صفحه و یکی برای تنظیم سرعت بود. بااینکه کارکردهای بازی‌های ویدئویی از زمان اودیسه تاکنون بسیار تکامل‌یافته‌اند، امکان تنظیم موقعیت تصویر روی صفحه و دیگر تنظیمات بازی همچنان از ویژگی‌هایی هستند که امروزه نیز در کنسول‌های مدرن دیده می‌شوند.

کلاً این کنسول دارای ۲۸ بازی که روی ۱۱ کارت قرار داشتند بود. این کنسول برای بازارهای اروپایی و ژاپنی نیز عرضه شد. هر بازی ۶ دلار بود که شامل پوشش صفحه و دستورالعمل هم می‌شد. کارت‌های بازی نسخه قدیمی نرم‌افزارهای امروزی نبودند بلکه صفحه مدارهای چاپ‌شده‌ای بودند که داخل کنسول قرار می‌گرفتند. این کارت‌ها مدارهای داخلی را تکمیل می‌کردند تا عملکردهای مختلفی را ارائه دهند. درواقع آن‌ها هیچ حافظه یا کد برنامه‌نویسی نداشتند بلکه به لحاظ سخت‌افزاری با کامل کردن مدارهای داخلی کار می‌کردند. تمام اطلاعات داخل این مدارهای الکترونیکی بود. این کنسول  از صدا پشتیبانی نمی‌کرد و بنابراین بازی‌ها صامت بودند.  علاوه بر این ریزپردازنده نداشت و بنابراین نمی‌توانست امتیازی را نگه دارد یا منطق بازی را بفهمد.همچنین شامل جایگاهی برای کارت‌ها ، پول بازی و یک جفت طاس برای بازی‌هایی مثل فوتبال بود . یک تفنگ نوری داشت که بازیکن با آن به صفحه شلیک می‌کرد. در سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۷ ، تعداد هشت نسخه مختلف از این کنسول در آمریکا عرضه شد. کنسول اودیسه ۲۰۰ اولین کنسول با امکان بازی دو تا چهار نفره بود.

پونگ[13]

 در سال ۱۹۷۲ میلادی آتاری تأسیس شد. در ۲۹ نوامبر ۱۹۷۲ بازی PONG برای تولید انبوه عرضه شد.در سال ۱۹۷۳ این بازی با استقبال بین‌المللی در نسخه خانگی عرضه شد. در ادامه مگناوکس از آتاری به دلیل عدم رعایت حق مالکیت اثر شکایت کرد و پس‌ازآن آتاری تحت لیسانس مگناوکس درآمد.کنسول‌های PONG  در دسامبر ۱۹۷۵ باقیمت ۹۸.۹۵ دلار عرضه شدند. کنترل‌های PONG ساده‌تر از اودیسه بودند در اینجا بازیکنان یک ابزار[14] داشتند که پادل ها را پایین و بالا می‌برد. همین سادگی، استفاده از این رسانه را برای کاربران ابتدایی آسان کرد. پونگ در مقایسه با تنیس رومیزی گرافیک بهتری داشت ، داشتن زاویه و سرعت مختلف برای توپ این بازی را هیجان‌انگیزتر کرده بود. در این بازی صدا از طریق کنترل‌گرها و نه تلویزیون پخش می‌شد. اگرچه این اولین کنسول خانگی نبود اما یک موفقیت محوری برای صنعت بازی‌سازی در ابتدای راه آن بود. در حدود ۱۵۰ هزار عدد از این دستگاه در فصل تعطیلات فروش رفت.آتاری نسخه‌های مختلف از پونگ را عرضه کرد.

کولکو تل استار[15]

 کلکو در سال ۱۹۷۶ میلادی وارد صنعت بازی شد و با ۴۹.۹۵ دلار کار خود را آغاز کرد. این کنسول برای هر بازیکن یک دسته[16] داشت و در ابتدا سه بازی در خانواده تنیس روی خود ذخیره داشت. در بخش مرکزی سوییچ خاموش/روشن ، سوییچ انتخاب بازی‌ها ، دکمه ریست و یک سوییچ برای تعیین میزان سختی بازی بود. بزرگ‌ترین ابداع کولکو استفاده از CPU بود، به این وسیله می‌شد تا شش بازی را انتخاب کرد که شامل دو بازی مهاجم بود که همراه تفنگ‌های نوری بر روی سیستم عرضه‌شده بود. بعداً در ادیسه ۳۰۰ نیز از تراشه استفاده شد. مثل بقیه کنسول‌های نسل اول این کنسول با شش باطری c یا یک مبدل برق کار می‌کرد . در کمتر از دو سال ۱۴ نسخه از این کنسول عرضه شد. در ۱۹۷۷ میلادی نسخه‌ای از کلکو امکان نمایش تا چهار رنگ را فراهم کرد. COMBAT! در ۱۹۷۷ شامل دسته‌های بازی جوی استیک برای چهار نفر بود. نسخه تل استار آرکید دارای یک طراحی سه وجهی بود که شامل فرمان ماشین، حالت تنیس و یک تفنگ متصل با سیم بود.

سری COLOR TV-GAME

نینتندو در ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۰ سری کنسول‌های خود را عرضه کرد. درحالی‌که ازنظر فنی این کنسول‌ها مربوط به نسل دوم هستند اما معمولاً در نسل اول طبقه‌بندی می‌شوند. برای آنکه همه آن‌ها سیستم‌های همه در یک[17] هستند که نرم‌افزارهای قابل‌تغییر ندارند. این کنسول‌ها در ژاپن عرضه شدند.

نینتندو واحدهای بعدی را به‌طور مستقل توسعه داد و طراحی بدنه سخت‌افزاریِ سه سیستم نهایی توسط شیگرو میاموتو انجام شد؛ کسی که به‌زودی به خلق آثار افسانه‌ای همچون «سوبر ماریو» و «زلدا» شهرت می‌یافت. سری کنسول‌های «Color TV-Game» در آغاز مسیر نینتندو به‌عنوان یک تولیدکننده بازی‌های ویدئویی و همچنین ورود میاموتو به این صنعت، نقشی حیاتی ایفا کردند.

اگرچه مدل اولیه به دلیل هزینه‌های بالای تولید به سوددهی نرسید، اما مدل‌های بعدی با هزینه کمتری تولید شدند و نینتندو تخمین زد که درمجموع حدود سه میلیون دستگاه از آن‌ها را به فروش رسانده است. البته مقایسه مستقیم این ارقام فروش با سایر کنسول‌های بررسی‌شده چندان دقیق نخواهد بود، زیرا نینتندو سری Color TV Games را فقط در ژاپن عرضه کرد و همچنین این دستگاه‌ها سال‌ها پس از سیستم‌های «اودیسه»، «پونگ» و «تلستار» ساخته‌شده بودند. بااین‌حال، این سری به دلیل موفقیت چشمگیر در ژاپن و به‌عنوان اولین کنسول خانگی نینتندو، جایگاه خود را در تاریخ بازی‌های ویدئویی تثبیت کرده است.

بازار نسل اول صنعت بازی ویدئویی

کنسول Magnavox Odyssey نزدیک به ۳۵۰ هزار دستگاه فروش داشت. فروش ادیسه در ابتدا کند بود، زیرا داشتن یک سیستم بازی ویدیویی در خانه مفهومی جدید بود و مردم هنوز به آن عادت نکرده بودند. همچنین ممکن است روش فروش اولیه‌ی آن هم باعث کاهش فروش شده باشد. چون توزیع Odyssey فقط از طریق شبکه‌ی فروشندگان اختصاصی مگناوکس  انجام می‌شد که تنها محصولات همین شرکت را می‌فروختند. به همین دلیل بسیاری از مصرف‌کنندگان احتمالاً تصور می‌کردند که این سیستم فقط روی تلویزیون‌های Magnavox کار می‌کند، چون آن را در فروشگاه‌های همین برند می‌دیدند.

ویژگی‌های نسل اول

1. منطق بازی مبتنی بر تزانزیستور مجزا
2. بازی‌های اختصاصی در داخل کنسول به‌جای استفاده از رسانه قابل جابجایی
3. وسیله جانبی تفنگ نوری و کنترل‌گرهای آنالوگ و دسته‌ای
4. همه زمین‌های بازی نسل اول یک صفحه‌نمایش واحد را اشغال می‌کردند
5. گرافیک شامل خطوط اصلی ، نقاط و / یا بلوک بود
6. اکثراً تک‌رنگ (سیاه‌وسفید) یا ترکیب دوتایی دیگر هستند
7. می‌توان پوشش‌های رنگ را به صفحه تلویزیون وصل کرد
8. آخرین بازی‌ها همان‌طور که در سیستم‌های COLECO TELSTAR دیده می‌شود می‌توانند تا چهار رنگ نمایش دهند
9. بازی‌ها محدود به یک کانال بودند یا اصلاً صدا نداشتند
10. بدون ریزپردازنده؛ منطق ، زمین‌های بازی قابل‌تغییر و گرافیک مبتنی بر اسپرایت

منبع

Wardyga, B. J. (2023). The video games textbook: https://www.routledge.com/The-Video-Games-Textbook-History–Business–Technology/Wardyga/p/book/9781032972596History, business, technology (2nd ed.). CRC.

[1] Bertie the Brain

[2] Nimrod

[3] Tic-tac-toe

[4] Noughts and Crosses

[5] EDSAC

[6] Tennis For Two

[7] William Higinbotham

[8] Spacewar!

[9] Computer Space

[10] Magnavox Odyssey

[11] Ralph Baer

[12] Knobs

[13] Pong

[14] Dial

[15] Coleco Telstar

[16] Knob

[17] All-In-One